İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD’nin Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi aracılığıyla cumartesi günü Tahran’a gönderdiği mektuba ilişkin, "İran, ABD’nin mektubuna halkının çıkarları ve ilkeleri doğrultusunda gereken yanıtı verecektir. Halkın haklarını yok sayan, radikal ve aşırı talepler içeren hiçbir mektup kesinlikle olumlu bir karşılık bulmayacaktır" dedi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, düzenlediği haftalık basın toplantısında gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) İran’ın son 3 aylık nükleer faaliyetlerine ilişkin yayınladığı raporuna değinen Bekayi, "Bu tür yöntemlerle bir sonuca varılamaz ve denenmiş olanı tekrar denemek yanlış. Bazı batılı ülkeler uzun süredir UAEA gibi kuruluşları ve çok taraflı mekanizmaları siyasi amaçları için kullanıyor. Bu olumsuz alışkanlık son 20 yılda yerleşmiş durumda ve sadece ajansla da sınırlı değil. Ajansın raporu, daha önce defalarca gündeme gelmiş konuların tekrarı niteliğinde ve bazı teknik meseleler abartılarak sunulmuş. Söz konusu rapor, belli başlı Avrupa ülkelerinin baskı ve yönlendirmesiyle hazırlanmış. Batılı ülkelerin bu tür yöntemlerle uluslararası bir kurumun itibarını zedelemesi üzücü" dedi.
"İran, Batılı tarafların ajans üzerinden attığı nükleer adımları dikkatle takip ediyor"
Bekayi, ajansın söz konusu baskılara maruz kalmasının itibarıyla bağdaşmadığını belirterek, "İran, Batılı tarafların ajans üzerinden attığı nükleer adımları dikkatle takip ediyor ve kendi hamlelerini de bu doğrultuda dengeli bir şekilde planlıyor. Her zaman, ajansa üye ülkeleri İran ile ajans arasındaki iş birliğini etkilemek için bu kurumu araç olarak kullanmamaları konusunda uyarıyoruz" ifadelerini kullandı.
"Barışçıl nükleer faaliyetlerimizi ajans ile uyum içinde yürüttük"
Bekayi, Kasım 2024’te, Grossi’nin Tahran ziyaretinin dikkate alınmadan bazı ülkeler tarafından karar tasarısı sunulduğunu ancak tasarının amacına ulaşamadığını belirterek, "İran da buna karşı gerekli adımları attı. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması ve ajansın bir üyesi olarak, barışçıl nükleer faaliyetlerimizi her zaman ajans ile uyum içinde yürüttük ve ajans da faaliyetlerimizi denetleme imkanına sahip oldu. Sadece sınırlı sayıda kişinin kapsamlı müfredatın 9’uncu maddesi gereğince görevden alınmasını abartıp, 135 denetçinin çalışmalarını görmezden gelmek, yaklaşımlarının taraflı ve önyargılı olduğunu gösteriyor" dedi.
"Tedbirlerimizi almak durumunda kalıyoruz"
Bekayi, "Atacağımız adımları, ajanstaki etkili ülkelerin sonraki hamlelerine göre şekillendireceğiz. İş birliğimizin bu tür gelişmelerden olumsuz etkilenmesini istemiyoruz ancak bazen mecburen kendi tedbirlerimizi almak durumunda kalıyoruz" dedi.
"İran, karşı tarafa ilk yazılı metni sunan taraf olmuştur"
Nükleer müzakereler kapsamında ABD’nin Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi aracılığıyla cumartesi günü Tahran’a gönderdiği mektuba ilişkin konuşan Bekayi, "Mektubun teslim alınması kabul ya da reddetmek anlamına gelmez. Mektupların kabul edilmesi yaygın bir uygulama ve İran, karşı tarafa ilk yazılı metni sunan taraf olmuştur" ifadelerini kullandı.
"İran, halkının çıkarlarını yok sayan radikal talepleri kabul etmeyecek "
Her metin ve önerimin mutlaka incelenmesi ve uygun şekilde gereken yanıtın verilmesi gerektiğini belirten Bekayi, "İran, ABD’nin mektubuna halkının çıkarları ve ilkeleri doğrultusunda gereken yanıtı verecektir. Halkın haklarını yok sayan, radikal ve aşırı talepler içeren hiçbir mektup kesinlikle olumlu bir karşılık bulmayacaktır" dedi.
"Her yeni yaptırım, ABD’nin diplomasiye samimi yaklaşmadığını gösteriyor"
Bazı ABD senatörlerinin İran’a yönelik enerji ve silah yaptırımlarını kalıcı hale getirmeye yönelik yasa tasarısı hazırladığı yönündeki haberlere değinen Bekayi, bunun ABD’nin çelişkili tutumunu gösterdiğini belirterek, "Bir yandan diplomatik çözümden söz ederken, diğer yandan yaptırımların kaldırılmasına yönelik güven oluşturmuyorlar. Kongre ve hükümeti ayrı değerlendiremeyiz. Her yeni yaptırım paketi, ABD’nin diplomasiye samimi yaklaşmadığını gösteriyor" diye konuştu.
"Medya iddialarına değil, ABD’nin tutumundaki değişime bakıyoruz"
Beyaz Saray’ın İran’a yönelik yeni yaptırımların durdurulması talimatı verdiği yönündeki haberleri değerlendiren Bekayi, "Yaptırımların kaldırılması, ABD ile yapılacak her anlaşmanın temel ve vazgeçilmez bir unsurudur. İran halkını doğrudan hedef alan ve sadece baskı yapmak amacı taşıyan yaptırımların kesin ve şeffaf bir şekilde kaldırılmadığı hiçbir anlaşmayı kabul etmeyiz. Medya iddialarına değil, ABD’nin tutumundaki değişime bakıyoruz" dedi.
"Nükleer konsorsiyum zenginleştirmenin yerini alamaz"
Bekayi, nükleer konsorsiyum fikrinin yeni olmadığını, yıllardır gündemde olduğunu ancak son haftalarda medyada tartışıldığını belirterek, "Bu açıdan, müzakere taraflarından bu fikirle ilgili haberler duymanız ya da sızan bilgilerin böyle bir öneriyi içermesi çok şaşırtıcı değil. Ancak konsorsiyum fikri, İran’daki uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin yerini asla alamaz" ifadelerine yer verdi.
"İsrail’den gelebilecek her türlü adıma gerekli yanıt verilecek"
Bekayi, İsrail’in İran’a yönelik tehditlerinin yeni olmadığını belirterek, "Bu rejim, kuruluşundan bu yana bölge ülkelerine karşı tehdit ve korkutma politikası izliyor. İsrail’den gelebilecek her türlü akılsızca adıma İran gerekli yanıtı verecektir" dedi.
"İsrail, ajans raporunu İran karşıtı korku yaymak için kullanıyor"
Bekayi, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İran’ın nükleer programının barışçıl olmadığı iddiasına ve uluslararası topluma müdahale çağrısına tepki göstererek, "Elinde onlarca nükleer başlık ve kitle imha silahı bulunan, işgal altındaki Filistin’de katliam yapan ve birçok ülkeyi işgal eden bir rejim, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na üye olmamasına rağmen ajans raporunu İran karşıtı korku yaymak için kullanıyor. Bu tutum, İsrail’in saldırgan yapısını ve uluslararası barış ile güvenliğe yönelik tehdidini açıkça ortaya koyuyor" şeklinde konuştu.
Ajans, gerekli tepkiyi vermeli
Bekayi, barışçıl nükleer tesislere yönelik tehditlerin, uluslararası belgeler ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) 533 sayılı kararıyla açıkça yasaklandığını belirterek, "Bu tür tehditler uluslararası barış ve güvenliği tehlikeye atar. İran’ın barışçıl nükleer tesislerine yönelik tehditlere karşı ajansın sorumluluk çerçevesinde gerekli tepkiyi vermesi gerekir" dedi.
Arakçi, Grossi ile görüştü
Bekayi, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile UAEA Başkanı Rafael Grossi’nin Mısır’da görüşeceğine dair iddialarla ilgili, "Bu konuda herhangi bir şey duymadım ve böyle bir görüşme doğrulanamaz" şeklinde konuştu.
Ancak Bekayi’nin açıklamasının ardından, UAEA Başkanı Rafael Grossi sosyal medya hesabından bir paylaşım yaparak, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Kahire’de çekilmiş bir fotoğraf yayınladı. Grossi, paylaşımında, "Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ve İran Dışişleri Bakanı Arakçi ile Kahire’de zamanlaması açısından önemli bir görüşme gerçekleştirdik. Bölgesel sorunlara barışçıl ve diplomatik çözümler konusunda Mısır’ın yapıcı rolüne minnettarız" ifadelerini kullandı.
