Gümüşhane’de üretiliyor, Avrupa’da çalıyor
KÜLTÜR SANAT 13.10.2025 09:44:28 0

Gümüşhane’de üretiliyor, Avrupa’da çalıyor

Gümüşhane’de üretiliyor, Avrupa’da çalıyor

Gümüşhane’nin Kürtün ilçesinde hurda musluklardan üretilen ziller, Türkiye’nin farklı illerine gönderilmesinin yanı sıra bazı Avrupa ülkelerinde de ilgi görüyor. Asırlık el yapımı zil üretimi ilçe halkı için de önemli bir geçim kapısı oluyor.
İlçeye bağlı Cami Yanı Mahallesinde yıllardır süregelen bu özel zanaat, geri dönüşümün en sanatsal örneklerinden birini teşkil ediyor. Hurdacılardan toplanan eski musluklar, bataryalar ve pirinç içeren diğer atık metaller yüksek ateşte eritilerek sıvı hale getiriliyor. Ustalar vadiye adını veren Harşit Çayı’nın yatağından topladıkları özel kumu kullanarak zillerin kalıplarını büyük bir titizlikle hazırlıyor. Eritilen sıcak metal, ustaların ayaklarıyla çiğneyerek sıkılaştırdıkları bu kum kalıplara dökülerek zilin ilk hali oluşturuluyor.
Bu zanaatı özel kılan en önemli aşama "akort" olarak da bilinen ses ayarlaması. Her bir zil, istenen net ve yankılı sesi vermesi için ustalar tarafından özel tekniklerle ayarlanıyor. Geleneksel olarak büyükbaş ve küçükbaş hayvanların boynuna takılan bu ziller, son yıllarda otantik bir dekorasyon objesi olarak da büyük ilgi görüyor.
Kürtün’de kuşaktan kuşağa aktarılan bu zanaat mahalle sakinlerinin en önemli geçim kaynaklarından biri olmayı sürdürürken üretilen ziller Türkiye’nin farklı illerine gönderilmesinin yanı sıra bazı Avrupa ülkelerinde de ilgi görüyor.

Kürtün’den dünyaya yayılan melodi
Ustaların atık malzemelerden yaptığı bu sanat eserleri hem sürdürülebilir bir üretim modeli sunuyor hem de bölgenin kültürel mirasını geleceğe taşıyor.
UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesine aday gösterilebilecek bu zanaatla Kürtün’de yapılan ziller atık bir metalin nasıl değerli bir melodiye dönüşebileceğinin en etkileyici kanıtı olarak çınlamaya devam ediyor.
Mahallede 35 yıldır geleneksel zil üretimi yapan Salim Düzgün (53), "Bu sanat baba mesleği. 35 senedir yapıyorum. Eski hurda muslukları eritip çana, zile döndürüyoruz. Ben bu sanatı babamı seyrederek öğrendim. Alıştığım için bana zor gelmiyor artık. Önce kalıp yapıyoruz, sonra metalleri eritip kalıba döküyoruz. Bu sürecin tamamı ince işçilik gerektiriyor. Bu yaptığımı zilleri Türkiye’nin her yerine gönderiyoruz. Yurt dışına da gönderiyoruz" dedi.

23 yaşındaki genç usta: Emre Düzgün
Ailesiyle birlikte zil ustalığı yapan 23 yaşındaki Emre Düzgün de lise eğitiminin ardından babası ve amcasıyla birlikte bu işi yapmaya başladığını belirterek, "Burada bir iki yıl kurs gördüm. Babam ve amcamdan öğrendim. Bir iki senenin sonunda sosyal medya hesabına geçiş yaptık. Araçla gezmek zorunda kalıyorduk, satılmıyordu. Şimdi teknoloji geliştikçe, internetten satımı daha kolay oldu. Şu an müşteri durumumuz gayet iyi. Abim ve amcamla birlikte aynı aileden 4 kişi çalışıyoruz. Ben bu mesleği devam ettireceğim. Önceden beri böyle işlere, ticarete hevesim vardı" diye konuştu.

"Sesinin ince ayarını müşteri isteğine göre yapıyoruz"
Eski muslukların zile dönüşme sürecini anlatan Düzgün, şunları söyledi:
"Biz bu muslukları Trabzon’dan alıyoruz. Parça halinde ısıtıp kırıyoruz. Ardından toprak demir potanın içine koyuyoruz. Bin derecelik ocakta fan sistemiyle, körük sistemiyle çalışan ocakta kaynatıyoruz. Sonra kumdan yaptığımız kalıplarımıza modellerimizi diziyoruz. 40 modelimiz var. Hepsinin ayrı ayrı kalıpları, hepsinin ayrı ayrı üstleri var. Sarının ayarını yapıyoruz. Bakır gerekiyorsa bakır katıyoruz çinko gerekiyorsa çinko katıyoruz. Sonra aktarma işlemi yapıyoruz. Bu işlemden sonra model bu şekilde dönüşüyor. Sonra da tornada parlatıyoruz. Ötmesini sağlayan bir toka takıyoruz. Sesinin ince ayarını müşteri isteğine göre yapıyoruz."

"Bulgaristan’dan duyulmuş oraya da gönderiyoruz"
Ürettikleri zilleri genellikle Türkiye ve yurt dışına sattıklarını ifade eden Düzgün, "Biz genelde büyük esnafa veriyoruz. Kimi zaman perakende veriyoruz çobanlara, hayvancılık yapanlara. Müşterinin isteğine göre ince ses ya da kalın ses yapıyoruz. Bulgaristan ve bazı Avrupa ülkelerine gönderiyoruz. Ben ilk başta bu işi yaparken Türkiye’de satıyordum. 20-23 santimlik zil dökmeye başlayınca Bulgaristan’dan duyulmuş. Oraya gidenler 3-4 kiloluk ziller oluyor. Onları genelde deveye takıyorlar ya da dekorasyonda kullanıyorlar. Bunlar boy boydur. Hepsinin kullanım alanları farklıdır. Tamamen bir zevk meselesi. Oltada kullanılıyor. Kimisi hayvanda kullanıyor, kimisi evinde kullanıyor, kimisi kapı zili ile yapıyor. İsteyen istediği gibi kullanabiliyor" ifadelerini kullandı.
Genç usta Emre Düzgün, dede mesleğini sürdüreceğini belirterek, "Babamlar dedemden öğrenmiş. Ben de babamla amcamdan öğrendim. Ben bu işi sürdürmeyi planlıyorum. Devam ediyorum. Allah’a şükür işimizden memnunuz. Zor bir meslek. Herkesin yapabilecek olduğu bir meslek değil" dedi.

Sele kapılan şahıs için arama kurtarma çalışmaları...

Marmaris’te bir kişi sele kapıldı: Arama çalışmala...

Bodrum’u sel vurdu, evler ve iş yerlerini su bastı...

Mardin’de iki aile arasında kavga kamerada

Marmaris’te sağanak etkili oldu, su baskınları olu...

Bodrum sağanak yağışa teslim oldu: Yollar göle dön...

Önce duvarı yıktı sonra otomobilin üzerine devrild...

Ordu’da eylem hazırlığındaki şüpheliler bomba ve m...

Kocaeli’de tribünden düşen genç taraftar hayatını ...

Eşiyle tartışıp camdan atladığı iddia edilen 5 çoc...

Emet’te şantiyede korkutan yangın

Malatya’da bir şahıs evinde ölü bulundu

Yaşlı adamı canice katleden zanlı tutuklandı

İzmir’de 85 yaşındaki anneannesini dolandırdığı id...

Malatya’da organize suç örgütü davasında 13 sanık ...

Edirne’de umre vaadiyle 17 kişiyi dolandırdılar

Edremit’teki silahlı saldırıyla ilgili 6 şüpheli t...

Ankara’da akademisyenin çocukları hedef alan payla...

Kontrolden çıkan otomobil sulama kanalına düştü: 1...

Amasya’da uyuşturucu operasyonu: 11 tutuklama

Balıkesir’de otomobilin çarptığı direk devrildi

Kahta Ağır Ceza Mahkemesi kuruldu

Rize’de hafif ticari araç uçuruma yuvarlandı, eski...

İzmir’de suyla dolan alt geçitte mahsur kalan sürü...

Tır refüje çıktı, 2 otomobil zarar gördü

Maç aşkı canından ediyordu

Ankara’da "Anadolu Ateşi" konseri

Niğde-Pozantı otoyolunda feci kaza: 1 ölü, 7 yaral...

Gümrükten usulsüz geçirilen 65 lüks araca el konul...

Husumetlisine ateş açıp başkasını yaralayan şahıs ...

Gaziantep’te kızlar arasındaki kavga kanlı bitti: ...

Polise başkasının kimliğini gösteren şahsın 28 yıl...

İstanbul’da 240 kilo uyuşturucu madde ele geçirild...

Deprem sonrası Osmaniye’de 10 sağlık tesisi hizmet...

Eyüpsultan’da viyadük altındaki cesetle ilgili göz...

Büyükşehir ile geleceğe sağlıklı bakış

Kayıp şahıs ırmakta ölü bulundu

Kırklareli’nde "durgun sulardan geçiş eğitimi" baş...

İzmir’de ekipler 24 saat görevde

Seyir halindeki beton mikserinden kopan tekerlek ü...

Elazığ’da 802 gram kokain ele geçirildi: 1 şahıs t...

Kırklareli’nde su ürünleri denetiminde 110 koli is...

Çanakkale’de yoldan çıkan otomobil ağaca çarptı; 2...

Çanakkale’de göçmen kaçakçılığı operasyonu: 3 orga...

İzmir’de sağanak yağış hayatı olumsuz etkiledi: Ca...

Çankırı’da devrilen tırdaki 4 kişi yaralandı

Lüleburgaz’da uyuşturucu operasyonu: Binlerce hap ...

Sınır illerinden Kocaeli’ye uzanan göçmen kaçakçıl...

Bolu’da boş araziye atık döken şahsa 152 bin lira ...

İçişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Sağlam Iğdır’da G...

Çorum’un gastronomi zenginliği uluslararası fuarda...

Gazze’de İsrail saldırılarında 27 kişi hayatını ka...

Erzurum Keresteciler Sitesi’ndeki yangın davası so...

Araç refüjde bekleyen yayaların arasına daldı: 3 y...

Aksaray Valisi Duru: "Gençlerimizi bağımlılıktan k...

Evde eşi ile gördüğü adamı öldüren başkomiser: "Be...

Evde yapılan aramada ruhsatsız silah ve tüfek ele ...

Kemer’in ilk köy kütüğü kitabı dijital ortama akta...

Kars’ta kontrolden çıkan araç ağaca çarparak durab...

İznik’te polisten dolandırıcılık uyarısı

Özel güvenlikten otogarda kaçakçılığa geçit yok

Ordu’da kesinleşmiş hapis cezası bulunan 163 zanlı...

Milas’ta fabrika inşaatındaki yangın kontrol altın...

Balıkçı teknesinde rahatsızlanan vatandaşa Sahil G...

TEM’de otomobil tıra çarptı: 1 ölü, 1 yaralı

Konak polisinden kaçamadılar: 2 firari yakalandı

7.8° / 4.6°

Sele kapılan şahıs için arama kurtarma çalışmaları sürüyor

Marmaris’te bir kişi sele kapıldı: Arama çalışmaları sürüyor

Bodrum’u sel vurdu, evler ve iş yerlerini su bastı

Mardin’de iki aile arasında kavga kamerada

Marmaris’te sağanak etkili oldu, su baskınları oluştu

Bodrum sağanak yağışa teslim oldu: Yollar göle döndü, evleri su bastı

Önce duvarı yıktı sonra otomobilin üzerine devrildi: 2 yaralı

Ordu’da eylem hazırlığındaki şüpheliler bomba ve mühimmatla yakalandı: 2 tutuklama

Kocaeli’de tribünden düşen genç taraftar hayatını kaybetti

Eşiyle tartışıp camdan atladığı iddia edilen 5 çocuk babası hayatını kaybetti

Emet’te şantiyede korkutan yangın

Malatya’da bir şahıs evinde ölü bulundu

Yaşlı adamı canice katleden zanlı tutuklandı

İzmir’de 85 yaşındaki anneannesini dolandırdığı iddia edilen torun ve suç ortağı tutuklandı

Malatya’da organize suç örgütü davasında 13 sanık tahliye edildi

Edirne’de umre vaadiyle 17 kişiyi dolandırdılar

Edremit’teki silahlı saldırıyla ilgili 6 şüpheli tutuklandı

Ankara’da akademisyenin çocukları hedef alan paylaşımlarına tepki

Kontrolden çıkan otomobil sulama kanalına düştü: 1 yaralı

Amasya’da uyuşturucu operasyonu: 11 tutuklama